تحلیلگر: سونی دیسک‌های پلی‌استیشن را کنار می‌گذارد

با وجود اعلام سونی مبنی بر اینکه تولید دیسک‌های بازی‌های پلی‌استیشن را از ژانویه ۲۰۲۸ متوقف خواهد کرد تا خود را با تمایل مصرف‌کنندگان به سمت توزیع دیجیتال هماهنگ کند، گزارش جدیدی از Rhys Elliott، تحلیلگر شرکت Alinea Analytics، نشان می‌دهد که سونی همچنان از عرضه فیزیکی بزرگ‌ترین بازی‌های خود درآمد قابل‌توجهی به دست می‌آورد.

الیوت در جدیدترین خبرنامه خود اشاره کرده است که Marvel’s Spider-Man 2 یکی از بزرگ‌ترین منابع درآمدی در میان بازی‌های فرست‌پارتی سونی بوده است. برآورد می‌شود این بازی از زمان عرضه تاکنون حدود ۱.۲ میلیارد دلار درآمد ایجاد کرده باشد و ۳۵ درصد از درآمد ترکیبی آن از فروش فیزیکی و دیجیتال به دست آمده است. همین روند در تعدادی دیگر از بازی‌های فرست‌پارتی سونی نیز مشاهده شده است. برای مثال، Ghost of Yōtei تاکنون ۵.۳ میلیون نسخه فروخته و نسخه فیزیکی آن حدود ۴۰۰ میلیون دلار درآمد ناخالص ایجاد کرده است. این رقم معادل ۳۷.۶ درصد از کل درآمد حاصل از فروش بازی بوده است.

Astro Bot نیز از محل عرضه فیزیکی حدود ۲۷۵ میلیون دلار درآمد به دست آورده که معادل ۴۶.۸ درصد از کل درآمد فروش این بازی است. تنها عنوانی که ظاهراً از این روند فاصله گرفته، بازی کوآپ Helldivers 2 بوده است؛ نسخه فیزیکی این بازی تنها حدود ۸.۳ درصد از درآمد ناخالص آن را تشکیل داده است. الیوت اشاره می‌کند که اگرچه نسخه‌های فیزیکی بازی‌ها همچنان محبوبیت قابل‌توجهی دارند، به نظر می‌رسد سونی درآمد حاصل از فروش دیجیتال را ارزشمندتر می‌داند. او در این رابطه توضیح می‌دهد که هر دلار درآمد حاصل از فروش یک دیسک برای سونی ارزش کمتری نسبت به یک دلار فروش دیجیتال دارد؛ زیرا در فروش فیزیکی، سهم فروشگاه، هزینه تولید و هزینه توزیع از درآمد شرکت کسر می‌شود.

این تحلیلگر در ادامه به دلایل احتمالی تصمیم سونی برای توقف تولید دیسک‌ها پرداخته و معتقد است این تصمیم تا حد زیادی به تمایل شرکت برای «کنترل» بازار و «از بین بردن بازار دست‌دوم» مربوط می‌شود. به عبارت دیگر، وقتی بازی به‌صورت دیجیتالی خریداری می‌شود، امکان فروش مجدد آن به شخص دیگری وجود ندارد. اما یک دیسک فیزیکی را می‌توان پس از خرید چندین بار بین کاربران مختلف خریدوفروش کرد. در چنین شرایطی، سونی تنها از اولین فروش بازی درآمد مستقیم دریافت می‌کند و از معاملات بعدی بازار دست‌دوم سهمی نخواهد داشت. حذف دیسک‌ها می‌تواند این چرخه را محدود کند و کنترل بیشتری بر نحوه خرید بازی‌ها در اختیار سونی قرار دهد.

این ارقام همچنین دیدگاه جالبی درباره اولویت‌های سونی در زمینه نوع بازی‌هایی که تولید و عرضه می‌کند ارائه می‌دهند. به گفته الیوت، درآمد حاصل از فروش فیزیکی در بازی‌های تک‌نفره و پرستیژمحور سونی بسیار قابل‌توجه است؛ همان دسته‌ای از بازی‌ها که این شرکت اخیراً در سرمایه‌گذاری روی آن‌ها محتاط‌تر شده است. در مقابل، Helldivers 2 موفقیتی غیرقابل انکار برای سونی بوده است. الیوت معتقد است همین موفقیت یکی از دلایلی است که سونی همچنان به دنبال یک موفقیت دیگر در حوزه بازی‌های لایو سرویس است؛ ترجیحاً یک بازی فرست‌پارتی و نه محصولی متعلق به یک شرکت شخص ثالث.

دلیل این رویکرد، تمایل سونی به ایجاد درآمدهای تکرارشونده سالانه است؛ درآمدی که بتواند در دوره‌هایی که بازی‌های پرهزینه و پرستیژمحور عملکرد ضعیف‌تری دارند، به ثبات مالی شرکت کمک کند. الیوت در ادامه درباره مدل اقتصادی بازی‌های لایو سرویس نیز صحبت می‌کند و می‌گوید این بازار، به‌خصوص در بخش بازی‌های رقابتی PvP، تا حد زیادی یک بازی با حاصل جمع صفر است. به این معنا که جذب بازیکن برای یک بازی می‌تواند به قیمت از دست رفتن بازیکنان یک بازی رقیب تمام شود و در نتیجه، برنده شدن در این رقابت کار ساده‌ای نیست.

با این حال، پلی‌استیشن همچنان به دنبال کسب درآمد از این بازار است. سونی می‌بیند که ناشران شخص ثالث از بازی‌هایی مانند EA Sports FC، Fortnite و Roblox چه میزان درآمد کسب می‌کنند. در چنین شرایطی، سونی از این بازی‌ها عمدتاً سهم فروشگاه خود را دریافت می‌کند؛ سهمی که حدود ۳۰ درصد است. از نگاه الیوت، دریافت ۱۰۰ درصد درآمد برای سونی جذاب‌تر خواهد بود، هرچند دستیابی به چنین درآمدی هزینه‌های سنگینی نیز دارد. او در این زمینه به شکست بازی Concord اشاره می‌کند که نمونه‌ای از ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی بازی‌های لایو سرویس است.

الیوت همچنین به موضوع جالب دیگری اشاره کرده است. به گفته او، کنسول دستی PS6 که شایعات زیادی درباره آن منتشر شده، ممکن است نقش مهمی در تصمیم سونی برای پایان دادن به تولید دیسک‌ها داشته باشد.

گفته می‌شود کنسول دستی آینده سونی احتمالاً فقط از بازی‌های دیجیتال پشتیبانی خواهد کرد و فاقد درایو دیسک خواهد بود. به همین دلیل، ممکن است سونی تصمیم گرفته باشد فرآیند حذف دیسک‌ها را از همین حالا آغاز کند تا در زمان عرضه نسل بعدی پلی‌استیشن، این تغییر دیگر یک شوک بزرگ برای کاربران نباشد.

الیوت در این رابطه می‌گوید برخی افراد معتقدند تصمیم‌های جدید سونی ممکن است باعث از دست رفتن بخشی از کاربران پلی‌استیشن شود. به گفته او، این اتفاق قطعاً رخ خواهد داد و برخی بازیکنان ممکن است به دلیل این تغییرات از اکوسیستم پلی‌استیشن فاصله بگیرند، اما سونی در حال فکر کردن به آینده و اجرای یک استراتژی بلندمدت است. از دیدگاه این تحلیلگر، سونی می‌خواهد از همین حالا استاندارد جدیدی را ایجاد کند تا پیش از ورود به نسل PS6، کاربران به تدریج با دنیای کاملاً دیجیتال سازگار شوند. این موضوع به‌خصوص به دلیل شایعات مربوط به عرضه مدل دستی PS6 اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

به بیان ساده‌تر، اگر سونی حذف دیسک‌ها را به زمان عرضه PS6 موکول کند، احتمالاً با موج شدیدتری از اعتراض کاربران مواجه خواهد شد. اما اگر این تغییر را چند سال زودتر آغاز کند، ممکن است تا زمان عرضه نسل بعدی، کاربران بیشتری به خرید دیجیتال عادت کرده باشند و واکنش منفی نیز کاهش پیدا کند. در همین حال، سونی اخیراً اعلام کرده است که قرارداد خود برای انتشار بازی جاسوسی Physint ساخته Kojima Productions را لغو کرده است. این تصمیم حتی ظاهراً Shuhei Yoshida، مدیر سابق پلی‌استیشن، را نیز غافلگیر کرده است.

بازی Physint یکی از پروژه‌های مورد انتظار Hideo Kojima محسوب می‌شود و قرار بود سونی وظیفه انتشار آن را بر عهده داشته باشد. با این حال، تغییر تصمیم سونی درباره این قرارداد نشان می‌دهد که این شرکت در حال بازنگری جدی در نحوه سرمایه‌گذاری و انتشار بازی‌های بزرگ خود است. در مجموع، داده‌های ارائه‌شده توسط الیوت تصویری پیچیده از استراتژی آینده سونی ارائه می‌کنند. از یک طرف، بازی‌های فیزیکی همچنان درآمد بسیار زیادی برای برخی از بزرگ‌ترین آثار پلی‌استیشن ایجاد می‌کنند و در بعضی موارد حتی نزدیک به نیمی از کل درآمد فروش را به خود اختصاص می‌دهند. از طرف دیگر، سونی به‌دنبال افزایش سهم درآمدهای دیجیتال و ایجاد جریان‌های درآمدی تکرارشونده از طریق بازی‌های لایو سرویس است.

توقف تولید دیسک‌ها می‌تواند یکی از مهم‌ترین بخش‌های این تغییر استراتژی باشد. با حذف نسخه‌های فیزیکی، سونی نه‌تنها هزینه‌های تولید و توزیع را کاهش می‌دهد، بلکه کنترل بیشتری بر قیمت‌گذاری، نحوه عرضه و چرخه عمر بازی‌ها خواهد داشت. علاوه بر این، بازار دست‌دوم نیز تا حد زیادی از معادله حذف می‌شود؛ بازاری که در آن یک نسخه از بازی می‌تواند بارها بین کاربران مختلف جابه‌جا شود بدون اینکه سونی از فروش‌های بعدی درآمدی دریافت کند.

البته هنوز مشخص نیست که این استراتژی در بلندمدت چه نتیجه‌ای برای پلی‌استیشن خواهد داشت. بخشی از کاربران همچنان به خرید دیسک علاقه دارند، به‌ویژه کسانی که می‌خواهند بازی‌های خود را پس از اتمام تجربه به فروش برسانند، آن‌ها را با دوستان یا اعضای خانواده به اشتراک بگذارند یا مجموعه‌ای فیزیکی از بازی‌ها داشته باشند. با این حال، روند صنعت بازی نشان می‌دهد که سهم فروش دیجیتال سال‌به‌سال در حال افزایش است و سونی نیز ظاهراً قصد دارد از این تغییر برای افزایش کنترل خود بر اکوسیستم پلی‌استیشن استفاده کند. اگر شایعات مربوط به کنسول دستی PS6 نیز درست باشند، حرکت به سمت یک اکوسیستم کاملاً دیجیتال می‌تواند یکی از مهم‌ترین تغییرات استراتژیک سونی در نسل آینده باشد.

در نهایت، تصمیم سونی برای پایان دادن به تولید دیسک‌های پلی‌استیشن لزوماً به این معنا نیست که نسخه‌های فیزیکی دیگر محبوب نیستند. آمار بازی‌هایی مانند Spider-Man 2، Ghost of Yōtei و Astro Bot نشان می‌دهد که بازار فیزیکی همچنان ارزش مالی بسیار بالایی دارد. مسئله اصلی این است که فروش دیجیتال برای سونی حاشیه سود و کنترل بیشتری به همراه دارد و شرکت ظاهراً حاضر است بخشی از کاربران علاقه‌مند به دیسک را برای دستیابی به این مزایا از دست بدهد.

به همین دلیل، توقف تولید دیسک را می‌توان بخشی از یک برنامه بزرگ‌تر برای آینده پلی‌استیشن دانست؛ برنامه‌ای که در آن فروش دیجیتال، بازی‌های لایو سرویس و درآمدهای تکرارشونده نقش بسیار مهم‌تری خواهند داشت و سونی تلاش می‌کند پیش از آغاز نسل PS6، کاربران را به این مدل جدید عادت دهد.