پنجشنبه، ۵ شهریور ۱۴۰۵
مایکروسافت سرانجام برنامهای را که پیشتر درباره آن شایعاتی منتشر شده بود، تأیید کرده است؛ برنامهای که به کاربران ایکسباکس اجازه میدهد مجموعه بازیهای فیزیکی خود را به نسخه دیجیتال تبدیل کنند. این قابلیت جدید که «دیسک به دیجیتال» نام دارد، قرار است مزایای نسخههای دیجیتال را برای بازیهای مبتنی بر دیسک ایکسباکس وان و ایکسباکس سری ایکس فراهم کند و به کاربران امکان دهد در صورت پشتیبانی بازی، از آن در سراسر اکوسیستم ایکسباکس استفاده کنند.

قابلیت تبدیل دیسک به نسخه دیجیتال قرار است ابتدا در اختیار اعضای برنامه Xbox Insiders قرار بگیرد و عرضه آزمایشی آن از هفته آینده آغاز خواهد شد. طبق اعلام مایکروسافت، نخستین مرحله انتشار این قابلیت از ۳۱ اوت آغاز میشود و کاربران عضو برنامه Xbox Insiders میتوانند از آن استفاده کنند. آشا شارما، مدیرعامل ایکسباکس، روز چهارشنبه در توضیح این قابلیت اعلام کرد که در مرحله نخست، هزاران بازی ایکسباکس از قابلیت تبدیل نسخه فیزیکی به دیجیتال پشتیبانی خواهند کرد و در آینده تعداد عناوین سازگار افزایش پیدا میکند.
شارما در بیانیه خود گفت: «کتابخانه بازیهای فیزیکی شما چیزی فراتر از مجموعهای از دیسکهاست. این مجموعه شامل سالها خاطره و داستانهایی است که ارزش حفظ شدن دارند.» او ادامه داد: «از هفته آینده، کاربران Xbox Insiders میتوانند برای بازیهای فیزیکی پشتیبانیشده، یک امتیاز یا مجوز دیجیتال دریافت کنند. ما کار را با هزاران عنوان آغاز میکنیم و در آینده تا جایی که بتوانیم، بازیهای بیشتری را به این فهرست اضافه خواهیم کرد.»
بر اساس این برنامه، مایکروسافت قصد دارد فاصله میان بازیهای فیزیکی و دیجیتال را تا حد زیادی کاهش دهد. کاربران همچنان دیسک فیزیکی بازی خود را در اختیار خواهند داشت، اما در صورت پشتیبانی عنوان موردنظر، میتوانند از مزایایی استفاده کنند که معمولاً برای بازیهای دیجیتال در اکوسیستم ایکسباکس ارائه میشود.
جیسون رونالد، معاون بخش نسل آینده ایکسباکس، در مطلبی که در Xbox Wire منتشر شده، جزئیات بیشتری درباره نحوه عملکرد این قابلیت ارائه کرده است. طبق توضیحات او، بیشتر بازیهای مبتنی بر دیسک که برای ایکسباکس وان و ایکسباکس سری ایکس عرضه شدهاند، از قابلیت جدید پشتیبانی میکنند. البته مایکروسافت تأکید کرده است که همه بازیها از همان ابتدا در فهرست عناوین قابل تبدیل قرار نخواهند داشت و فهرست بازیهای پشتیبانیشده بهمرور زمان گسترش پیدا خواهد کرد.
برای دریافت مجوز دیجیتال یک بازی فیزیکی که از این قابلیت پشتیبانی میکند، کاربر باید دیسک بازی را داخل کنسول ایکسباکس وان یا ایکسباکس سری ایکس خود قرار دهد و بازی را اجرا کند. پس از انجام این فرایند، در صورتی که عنوان موردنظر واجد شرایط باشد، کاربر میتواند مجوز دیجیتال مربوط به همان بازی را دریافت کند. این موضوع به این معناست که بازی فیزیکی کاربر تنها به یک دیسک برای اجرای بازی روی همان کنسول محدود نخواهد بود و میتواند از برخی قابلیتهای نسخه دیجیتال نیز بهرهمند شود.
یکی از مهمترین مزایای این قابلیت، پشتیبانی از Xbox Play Anywhere برای بازیهایی است که این ویژگی را دارند. Xbox Play Anywhere قابلیتی در اکوسیستم مایکروسافت است که به کاربران اجازه میدهد برخی بازیهای خریداریشده را در دستگاههای سازگار، از جمله کنسول ایکسباکس و رایانه شخصی ویندوزی، تجربه کنند. بنابراین، اگر یک بازی فیزیکی از قابلیت Xbox Play Anywhere پشتیبانی کند و در برنامه دیسک به دیجیتال نیز واجد شرایط باشد، کاربر میتواند از مزایای مربوط به نسخه دیجیتال آن بازی استفاده کند.
یکی دیگر از قابلیتهایی که در صورت پشتیبانی بازی در اختیار کاربران قرار میگیرد، Xbox Cloud Gaming یا بازی ابری ایکسباکس است. به این ترتیب، برخی از بازیهایی که از سرویس بازی ابری مایکروسافت پشتیبانی میکنند، پس از تبدیل دیسک به مجوز دیجیتال، میتوانند از طریق فضای ابری نیز قابل دسترسی باشند. البته این قابلیت به معنای بیارزش شدن یا از کار افتادن دیسک فیزیکی نیست. مایکروسافت تأکید کرده است که دیسک همچنان به همان شکل قبلی کار خواهد کرد و کاربر میتواند آن را با دیگران به اشتراک بگذارد، به شخص دیگری قرض بدهد یا حتی آن را دوباره بفروشد.
این بخش از برنامه مایکروسافت اهمیت زیادی دارد، زیرا یکی از نگرانیهای اصلی درباره حرکت صنعت بازی به سمت دیجیتالی شدن کامل، از بین رفتن امکان مالکیت و جابهجایی نسخههای فیزیکی بازیهاست. در مدل جدید ایکسباکس، کاربر در صورت واجد شرایط بودن بازی، میتواند مجوز دیجیتال آن را دریافت کند، اما این موضوع باعث نمیشود دیسک فیزیکی او از بین برود یا دیگر امکان استفاده از آن وجود نداشته باشد. دیسک همچنان بهعنوان یک نسخه فیزیکی از بازی قابل استفاده خواهد بود و میتواند مانند گذشته در اختیار فرد دیگری قرار بگیرد.
جیسون رونالد درباره اهمیت این طرح گفت که اگرچه همه بازیها در زمان عرضه اولیه این قابلیت در دسترس نخواهند بود، اما این اقدام گام مهمی به سوی آیندهای است که در آن بازیکنان اطمینان بیشتری داشته باشند بازیهایی که خریداری میکنند، برای سالهای طولانی همراه آنها باقی خواهند ماند. این موضوع در واقع به یکی از بحثهای مهم صنعت بازیهای ویدیویی در سالهای اخیر مربوط میشود؛ بحثی که درباره مفهوم مالکیت بازی، حفظ بازیهای قدیمی و آینده رسانههای فیزیکی شکل گرفته است.
در سالهای گذشته، بسیاری از ناشران و شرکتهای تولیدکننده کنسول به سمت فروش دیجیتال حرکت کردهاند. نسخههای دیجیتال مزایایی مانند دسترسی آسانتر، نصب مستقیم روی کنسول و امکان استفاده از برخی سرویسهای آنلاین را دارند، اما در مقابل، کاربران دیگر یک دیسک یا کارتریج فیزیکی در اختیار ندارند که بتوانند آن را به فرد دیگری بفروشند یا به او قرض دهند. به همین دلیل، برنامه جدید ایکسباکس میتواند برای افرادی که طی سالهای گذشته مجموعه بزرگی از بازیهای فیزیکی جمعآوری کردهاند، اهمیت زیادی داشته باشد.
بحث درباره حفظ بازیها و آینده دیسکهای فیزیکی در ماه ژوئیه شدت بیشتری گرفت؛ زمانی که سونی اعلام کرد قصد دارد تولید دیسکهای فیزیکی برای بازیهای جدید پلیاستیشن را از ژانویه ۲۰۲۸ متوقف کند. این تصمیم به معنای حرکت جدیتر پلیاستیشن به سمت آیندهای کاملاً دیجیتال تلقی شد و واکنشهای شدیدی را از سوی بخشی از کاربران این شرکت به همراه داشت. بسیاری از بازیکنان نسبت به آینده بازیهای فیزیکی ابراز نگرانی کردند. از دیدگاه این کاربران، دیسک فیزیکی تنها یک روش برای نصب و اجرای بازی نیست، بلکه بخشی از مفهوم مالکیت یک بازی محسوب میشود.
همچنین نگرانیهایی درباره حفظ بازیهای قدیمی مطرح شده است. وقتی یک بازی صرفاً به شکل دیجیتال عرضه شود، دسترسی به آن میتواند به فروشگاههای دیجیتال، سرورهای شرکت سازنده و سیاستهای ناشر وابسته باشد. در چنین شرایطی، اگر یک شرکت فروش یک بازی را متوقف کند یا یک سرویس آنلاین را تعطیل کند، دسترسی به برخی عناوین قدیمی میتواند دشوارتر شود. در مقابل، یک دیسک فیزیکی میتواند سالها پس از عرضه بازی نیز در اختیار کاربر باقی بماند. البته حتی بازیهای فیزیکی نیز همیشه کاملاً مستقل از خدمات آنلاین نیستند، اما وجود نسخه فیزیکی برای بسیاری از علاقهمندان به حفظ بازیها اهمیت زیادی دارد.
پس از اعلام برنامه سونی، واکنشهای منفی در میان کاربران پلیاستیشن افزایش یافت. همچنین یک تحریم اجتماعی که توسط جامعه کاربران و گروهی فعال در حوزه حفظ بازیهای ویدیویی با نام «Does it Play?» سازماندهی شده بود، از ۲۳ اوت آغاز شد. این گروه و طرفداران حفظ بازیها با حرکت صنعت به سمت حذف کامل رسانههای فیزیکی مخالف هستند و معتقدند بازیهای ویدیویی باید به شکلی حفظ شوند که نسلهای آینده نیز بتوانند به آنها دسترسی داشته باشند.
در همین شرایط، مایکروسافت با معرفی قابلیت دیسک به دیجیتال ایکسباکس، رویکرد متفاوتی را نشان داده است. این شرکت قصد ندارد در این مرحله دیسک فیزیکی را کنار بگذارد، بلکه تلاش میکند مزایای نسخه دیجیتال را به مجموعه بازیهای فیزیکی کاربران اضافه کند. البته باید توجه داشت که این قابلیت در مرحله نخست برای همه بازیها در دسترس نخواهد بود. مایکروسافت اعلام کرده است که عرضه اولیه با هزاران عنوان آغاز میشود و در آینده بازیهای بیشتری به این فهرست اضافه خواهند شد.
سونی نیز ظاهراً در حال بررسی یا توسعه راهکاری مشابه برای کاربران پلیاستیشن است؛ راهکاری که به دارندگان بازیهای فیزیکی اجازه دهد مجموعه بازیهای خود را به نوعی به کتابخانه دیجیتال آنها اضافه کنند.
با این حال، در حال حاضر سونی بهصورت رسمی برنامهای مشابه قابلیت دیسک به دیجیتال ایکسباکس را اعلام نکرده است. بنابراین هنوز مشخص نیست که این شرکت چه روشی را برای دیجیتالی کردن مجموعه بازیهای فیزیکی کاربران پلیاستیشن در نظر گرفته است.
در نتیجه، مایکروسافت در حال حاضر در این زمینه یک گام جلوتر از سونی برداشته است. قابلیت جدید ایکسباکس ابتدا برای اعضای Xbox Insiders ارائه میشود و از ۳۱ اوت روند انتشار آن آغاز خواهد شد.
در مجموع، برنامه دیسک به دیجیتال ایکسباکس میتواند راهی برای ایجاد تعادل میان دو دنیای فیزیکی و دیجیتال باشد. کاربرانی که سالها برای خرید و جمعآوری بازیهای فیزیکی هزینه کردهاند، در صورت پشتیبانی عناوین موردنظر میتوانند از برخی مزایای نسخههای دیجیتال بهرهمند شوند، در حالی که همچنان دیسک فیزیکی خود را حفظ میکنند.
این اقدام همچنین میتواند اهمیت زیادی برای بحث مالکیت و حفظ بازیهای ویدیویی داشته باشد؛ بهخصوص در شرایطی که شرکتهای بزرگ صنعت بازی بهتدریج به سمت مدلهای کاملاً دیجیتال حرکت میکنند. مایکروسافت با این طرح تلاش دارد اطمینان بیشتری به کاربران بدهد که مجموعه بازیهایی که طی سالهای گذشته خریداری کردهاند، میتواند در اکوسیستم ایکسباکس برای مدت طولانیتری در دسترس آنها باقی بماند.